عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

68

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

مىبايد پالايشى كه قونوى از اين انديشه‌هاى ظرف كرد را نيز به اين عوامل افزود - باعث پديد آمدن اين دوران طلائى شد . مىدانيم كه معارف خانقاهيان از ديرباز در رسائل بسيارى جمع‌آورى شده بود كه از ميان آنها الرّسالهء شيخ أبو القاسم قشيرى واحياء علوم الدّين غزالى رتبتى بس بلند دارند . امّا خطوط اصلى همهء اين قواعد وسنن كه هم شامل قوانين سلوك روحي وهم دربرگيرندهء روش زندگى عملي صوفيان بوده در عوارف المعارف سهروردى جامه‌اى نو پوشيد . جامه‌اى كه هر چند در بعضي از مباحث كوتاه‌تر از رداى فاخر اثر سترگ غزالى بود وفصل مربوط به تاريخچهء مشايخ از الرّساله را هم در خود جاى نمىداد امّا بواقع مىتوان آن را از ارزشمندترين رسائل اينان در اين موضوعات دانست . اين كتاب كه هم بخاطر نفاستش وهم به علّت فزونى اعتقاد صوفيان به نويسنده‌اش دستگرد صوفيان - وبخصوص سهرورديان - بود بخوبى قواعد زندگى صوفيانه وسنن سلوك را در اختيار آنان مىنهاد . از همين رو آنان اين كتاب را از محضر شيخ فرا مىگرفتند وسلسله سند آن را به مؤلف مىرساندند . به گفتهء صاحب نفحات الانس ، عز الدين محمود همراه وهمشهرى كاشاني در اجازه نامه‌اى كه براي يكى از شاگردانش نوشته بود ، از سلسله سند خود در روايت اين كتاب تا خود مؤلف ياد كرده است « 1 » . عبد الرزّاق نيز عوارف را از همينان آموخته است وهر چند در آثارش تنها دو مرتبه « 2 » از آن نام مىبرد امّا بسيارى از مطالب آن را در رسائل خود بوام گرفته است « 3 » . از سوئى ديگر انديشه‌هاى ابن عربى كه عالىترين نمود تفكر صوفيانه در تمامى حوزهء تمدن اسلامى است وگفتارهاى ابن فارض كه پس از ابن عربى مىتوان أو را از اساتيد مسلّم تصوّف بشمار آورد وهمچنين آثار شاگردان مكتب اين دو همچون صدر الدين قونوى وعفيف الدين تلمسانى در اين روزگار به تدوين در آورده بود وپاره‌اى از آنها در دسترسى مشايخ سهرورديه قرار داشت وكاشاني خود خبر مىدهد كه فصوص الحكم در عصر شيخ ضياء الدين أبو الحسن و

--> ( 1 ) . بنگريد : نفحات الانس ص 481 . ( 2 ) . اين موارد در پاورقى صفحات نموده شده است . ( 3 ) . اين موارد در حواشي آثار مشخص شده است .